Hamlet van De Utrechtse Spelen: To See or Not To See?

Tijdens het Utrechtse UITfeest in september bezocht ik een voorproefje van ‘Hamlet’, vertolkt door De Utrechtse Spelen. De voorbode van deze regie van Jos Thie maakte een overweldigende indruk. Het publiek werd op straat ontvangen met een theatraal dansspel op klompen, om vervolgens het theater in getrokken te worden waar een gigantische eettafel zich aftekende te midden van een grote ravage. Er was enorm uitgepakt met decor, kostuums en special effects. Het voorproefje van deze ‘Hamlet’ zat bomvol humor, spanning en verrassingen. Deze voorstelling moest ik zien. Vol verwachting begaf ik me dan ook opnieuw op de tribunes van De Utrechtse Spelen, die voor ‘Hamlet’ aan weerszijden van de imposante tafel zijn geplaatst. Dit maal was de eettafel echter leeg. En dat niet alleen: alles wat deze voorstelling zo veelbelovend maakte tijdens het UITfeest, bleek volledig van tafel geschoven. Letterlijk.

Thie zag in de tekst van Hamlet een stuk over een jonge, moderne generatie in wiens leven de vraag “wie ben ik en wie wil ik zijn” centraal staat. Om deze vraag te onderzoeken trok hij een aantal acteurs van jongerengezelschap DOX aan, samen met huischoreograaf Hildegard Draaijer. Maar het gebruik van jonge spelers garandeert geen moderne voorstelling, zo blijkt. Al spelen hoofdrol Floris Verkerk en zijn medespelers nog zo sterk; een gebrek aan luchtigheid maakt de voorstelling een lang en voortslepend spel. Nu en dan weten de choreografieën van Draaijer de tekst mooi te versterken, maar op vele momenten wordt de beweging nogal geforceerd op de traditioneel en ernstig gebrachte teksten geplakt. Het decor; de energieke spelers; het gebruik van dans; de onconventionele theateropstelling: alle ingrediënten voor een verrassende, actuele Hamlet-enscenering zijn aanwezig. Maar losse ingrediënten leiden niet automatisch naar een goed recept.

We kennen het verhaal van Hamlet allemaal. De dode koning van Denemarken verschijnt als geest aan zijn zoon Hamlet om hem te vertellen dat zijn broer – die inmiddels zowel de troon als de koningin heeft ingenomen – hem heeft vermoord. Hamlet zint op wraak, maar twijfelt of hij hier wel toe in staat is. Elke regisseur die de strijd met ‘Hamlet’ aangaat staat voor een belangrijke uitdaging. Het publiek weet al hoe het verhaal zal verlopen: de spanning zal dus gezocht moeten worden in het ‘hoe’ in plaats van het ‘wat’. Thie pakt dit slim aan door elke illusie over het lot van Hamlet direct weg te nemen: waar de actie in het oorspronkelijke script lang op zich laat wachten, gebruikt Thie het gewelddadige einde van het verhaal als proloog. Hamlet sterft in een bloederig duel tegen zijn vriend, terwijl zijn moeder en oom worden vergiftigd door een glas wijn. De opening maakt nieuwsgierig: na deze slachtpartij zal het publiek te zien krijgen wat de personages tot hun daden dreef. Helaas wordt het publiek hierin teleurgesteld. Het zijn vooral feiten die we te zien krijgen, waarbij de achterliggende motieven ondergesneeuwd raken door ernstig spel en geforceerde vormkeuzes.

Interessant in de nieuwe Hamlet-vertolking is de dubbelrol van Shertise Solano als zowel de moeder als de geliefde van Hamlet. De keuze om deze personages door één actrice te laten spelen, verbeeldt krachtig hoe Hamlet in zijn wanhoop de twee vrouwen waar hij het meest van houdt van zich afstoot en zelfs de dood indrijft. De zelfmoord van Ophelia wordt prachtig geënsceneerd wanneer zij in witte kleding op de enorme tafel ligt, die langzaam volstroomt met water. Toch zijn deze momenten schaars en weet de voorstelling weinig indruk te maken. Het UITfeest is bedoeld om cultuurliefhebbers warm te maken voor het komende seizoen; niet om hen op het verkeerde been te zetten. De Utrechtse Spelen hebben met hun voorproefje van ‘Hamlet’ hun tribunes goed weten te vullen. Maar ze sturen hoogstwaarschijnlijk ook een hoop mensen teleurgesteld naar huis.