Toneelklassieker ‘Wie is er bang voor Virginia Woolf’ won in 2007 de Toneel Publieksprijs in regie van Gerardjan Rijnders. Niet zonder reden, zo is opnieuw te zien in het DeLaMar Theater waar de voorstelling van Hummelinck Stuurman wekenlang haar reprise beleeft.
Het is zaterdagnacht. Martha en George komen thuis van een feestje op de universiteit, waar George werkt op de faculteit geschiedenis. Thuis gekomen denkt hij te kunnen gaan genieten van zijn nachtrust, totdat – verrassing! – het jonge stel Nick en Liefje op de stoep staat, uitgenodigd door vrouwlief Martha. Leuk, zo’n beslissing die buiten je medeweten wordt genomen. Het blijkt de trend te zijn in dit zogenaamd gelukkige huwelijk. Deze avond vloeit de drank rijkelijk en al snel blijken de relaties van zowel het oude als het jonge koppel op vele leugens en illusies gebaseerd te zijn. Er wordt gebekvecht, geschreeuwd, gespot, gekwetst en het ene psychologische spelletje volgt het andere op. Een huwelijkstragedie in haar bitterste vorm.
Olga Zuiderhoek speelt een briljante uitvoering van Martha, die haar man met scherpe en valse opmerkingen volledig de grond in boort. Maar degene die werkelijk de touwtjes in handen heeft is George, in een waanzinnige vertolking van Porgy Franssen. Hoewel de man een wat verstrooide en nonchalante indruk maakt, blijkt iedere zin haarscherp geformuleerd en domineert hij een groot deel van de avond. Twee weerzinwekkende personages, waarachter een hoop verbittering en verdriet schuil gaat. Het jonge stel is al niet veel beter. De veelbelovende hoogleraar Nick en zijn niet al te intelligente Liefje zijn hard op weg om hun huwelijk de afgrond in te richten en elkaar het leven net zo zuur te maken als Martha en George. Gezellig zal het niet worden.
Edward Albee schreef zijn beroemde toneeltekst in 1962. Het is een tekst van alle tijden, zo blijkt maar weer uit deze uitvoering. Al zouden mensen als George en Martha in de huidige tijd al lang in een scheiding liggen, tussen hen speelt zich een relatiedrama af dat nog altijd zeer herkenbaar is. De twee koppels in deze voorstelling doen geen enkele moeite om voor hun relatie te vechten. Langzaam maar zeker maken ze elkaar af. De echtgenoten voeren niet enkel een toneelstuk naar de buitenwereld op, maar gerust ook naar elkaar. Aan het einde van de voorstelling valt het spel, dat Martha en George jarenlang samen hebben gespeeld, keihard in duigen. Een verbluffende ontknoping, die pijnlijk duidelijk maakt hoe hard mensen elkaar voor de gek kunnen houden.
Rijnders heeft de kracht van Albee’s tekst sterk weten uit te buiten. Binnen een simpele vormgeving ligt de nadruk op de spitsvondige teksten, die met een ijzersterke timing en goed uitgediepte personages helemaal tot hun recht komen. De keurige huiskamersetting – met twee leren banken, een stapel boeken en een enorme deurbel – vormt een mooi contrast met de absurdistische dialogen. De sjiek geklede personages laten langzaam maar zeker alle sociale codes varen. Dit levert niet enkel zware scènes maar vooral ook hilarische momenten op. Zuiderhoek en Franssen leven zich volledig uit in de zwartgallige grappen, die elkaar in hoog tempo opvolgen. De lach wordt almaar wranger naarmate de personages de realiteit onder ogen moeten komen en de avond verder ontspoort.
Is de vertolking van Rijnders vernieuwend? Waarschijnlijk luidt het antwoord nee. Voor wie Rijnders kent als belangrijke theatervernieuwer, zal deze uitvoering wellicht wat teleurstellen. Maar wat maakt het uit? Een tekst als deze is zo goed en tijdloos dat het enkel om een regisseur vraagt die de woorden op een spannende manier tot leven brengt. En dat doet Rijnders als geen ander. Misschien niet zo gedurfd, maar wel ontzettend goed.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten